Güneş gözlüğünün sapının iç tarafına bakarsanız model numarasının yanında çoğu zaman küçük bir "3N", "Cat. 3" ya da sadece "3" görürsünüz. Mağazada en çok gözden kaçan ama aslında en işe yarayan bilgilerden biri budur: camın filtre kategorisi.
Filtre kategorisi neyi gösterir?
Filtre kategorisi, camın ne kadar ışık geçirdiğini, yani ne kadar koyu olduğunu gösterir. Avrupa standardında (EN ISO 12312-1) güneş gözlüğü camları 0'dan 4'e kadar beş gruba ayrılır:
- Kategori 0: Işığın %80–100'ünü geçirir. Neredeyse şeffaftır; moda amaçlı ya da çok hafif renkli camlar bu gruptadır.
- Kategori 1: %43–80 geçirir. Açık renkli camlar; bulutlu hava ve akşamüstü için.
- Kategori 2: %18–43 geçirir. Orta koyuluk; şehir içi ve parçalı bulutlu günler için.
- Kategori 3: %8–18 geçirir. Klasik güneş gözlüğü koyuluğu; yaz güneşi ve deniz kenarı için. Satılan güneş gözlüklerinin büyük çoğunluğu bu gruptadır.
- Kategori 4: Yalnızca %3–8 geçirir. Çok koyudur; yüksek dağ, kar ve buzul gibi aşırı parlak ortamlar içindir.
En önemli nokta: kategori, UV korumasıyla aynı şey değil
Mağazada sık duyduğum bir cümle var: "Cam koyu, demek ki gözümü iyi korur." Değil. Kategori yalnızca camın koyuluğunu söyler; gözü güneşin zararlı ışınlarından koruyan şey UV filtresidir. UV400 filtresi olan açık renkli bir cam gözünüzü tam korur. UV filtresi olmayan koyu bir cam ise daha zararlıdır: koyu camın arkasında göz bebeği büyür ve göze daha fazla UV ışını girer. Bu konuyu UV400 yazımızda ayrıntılı anlattık.
Kısacası doğru güneş gözlüğü iki soruya birden cevap verir: UV400 var mı (göz sağlığı) ve kategorisi kaç (konfor)?
Hangi kategori nerede kullanılır?
- Şehir içi günlük kullanım: Kategori 2 ya da 3. Gün boyu gölgeli sokaklarla güneşli caddeler arasında gidip geliyorsanız 2 de yeterli olabilir.
- Yaz tatili, deniz, havuz: Kategori 3. Su yüzeyi ışığı yansıttığı için parlama çoktur; burada polarize cam ayrıca rahatlatır (polarize cam nedir?).
- Kayak ve yüksek dağ: Normal pistlerde kategori 3 yeterlidir; çok yüksek irtifada, buzulda ya da gün boyu karda kalınacaksa kategori 4.
- Akşamüstü ve kapalı havalar: Kategori 1–2.
- Gece: Hiçbir güneş gözlüğü gece takılmaz. Gece sürüşü için ayrı bir yazımız var: gece araç kullanırken hangi cam?
Araç kullanırken dikkat
Kategori 4 camla araç kullanılmaz. Çok koyu olduğu için tünele girerken, gölgede ya da hava kararmaya başladığında yolu ve trafik ışıklarını görmeyi zorlaştırır; standart da bu camların sürüşe uygun olmadığını belirtir. Araç kullanırken en rahatı kategori 2 ya da 3, mümkünse polarize camdır.
Bir de şunu bilin: Bazı moda camlar (çok açık sarı, pembe, mavi tonlar) kategori 0 ya da 1'dir. Güzel görünürler ama güneşli bir yaz gününde gözü yeterince dinlendirmezler. Tatile böyle bir gözlükle çıkıyorsanız yanınızda bir de kategori 3 olsun.
Kendi gözlüğünüzün kategorisini nasıl anlarsınız?
- Sapın iç kısmına bakın. Ray-Ban'larda model ve ölçünün yanında "3N", "2N" gibi bir ifade yazar; baştaki rakam kategoridir.
- Kutuya ya da ürün kartına bakın. Orijinal ürünlerde kategori ve UV bilgisi yazar.
- Fotokromik (renk değiştiren) camlarda iki rakam görebilirsiniz, örneğin "1–3": cam açıkken 1, en koyu hâlinde 3 kategorisindedir. Bu camları fotokromik cam yazımızda anlatıyoruz.
- Hiçbir bilgi yoksa gözlüğü mağazaya getirin, birlikte bakalım.
Bizde
Mağazamızdaki güneş gözlüklerinin hepsi UV400 korumalı ve çoğu kategori 3. Kar ya da dağ için daha koyu, şehir için daha açık bir cam arıyorsanız Pendik'teki mağazamıza uğrayın; farklı kategorileri yan yana takıp farkı kendiniz görün.
